Skąd wywodzi się międzynarodowy dzień dziecka i jaka jest jego historia?
Zastanawiałeś się kiedyś, skąd właściwie wziął się dzień dziecka? Ta historia okazuje się dużo starsza i bardziej zawiła, niż mogłoby się wydawać. Dziś myślimy o tym dniu przez pryzmat prezentów i uśmiechu, ale korzenie święta tkwią w walce o rzecz dzieci i zapewnieniu im bezpieczeństwa po wojnach. Pierwszy raz ktoś wpadł na pomysł, by ustanowić takie święto już w 1920 roku w Turcji. To właśnie tam, 23 kwietnia 1920 roku, narodził się „Dzień Suwerenności Narodowej i Dzień Dziecka.” Turcy chcieli pokazać, że maluch to przyszłość nowoczesnego państwa. To był odważny i bardzo nowoczesny gest – połączenie idei wolnego państwa z troską o dobrostan najmłodszych.
W 1925 roku w Genewie odbyła się światowa konferencja na rzecz dobra dzieci. Delegaci z całego globu głośno powiedzieli wtedy, że międzynarodowy dzień dziecka musi na stałe wejść do kalendarza. Co ciekawe, nikt wtedy nie narzucił jednej konkretnej daty. Prawdziwe zmiany przyniósł rok 1950. Międzynarodowa Demokratyczna Federacja Kobiet zaproponowała wtedy oficjalny Międzynarodowy Dzień Dziecka. Chodziło o prostą sprawę: ochronę najmłodszych przed kolejnymi wojnami i budowanie pokoju.
Dzisiaj patrzymy na to wszystko z perspektywy roku 2026 i widzimy, jaką drogę przeszliśmy. W 1954 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ dołożyło swoją cegiełkę. Poleciło państwom członkowskim organizować obchody, które przypomną o prawach dziecka zapisanych w Karcie Narodów Zjednoczonych. Takim sposobem światowy dzień dziecka stał się symbolem tego, że los najmłodszych obchodzi nas wszystkich, niezależnie od granic.
Dlaczego w Polsce i innych krajach obchodzimy dzień dziecka 1 czerwca?
Pewnie zastanawiasz się, dlaczego w Polsce i u naszych sąsiadów – w Czechach, na Słowacji czy w krajach bałtyckich – świętujemy akurat 1 czerwca. Ta data tak mocno wbiła się nam w pamięć, że trudno wyobrazić sobie inną. Choć wydaje się, że była tu od zawsze, jej historia zaczęła się po wojnie. Polska po raz pierwszy oficjalnie świętowała w tym terminie w 1950 roku. Początkowo wiązało się to z akcją zbierania podpisów pod Apelem sztokholmskim. Dwa lata później, w 1952 roku, święto na stałe wpisało się w polską kulturę i łączy kolejne pokolenia.
Mało kto o tym wie, ale polskie tradycje świętowania na rzecz dzieci sięgają jeszcze głębiej. Przed wojną, a dokładnie 22 września 1929 roku, obchodziliśmy to święto inaczej. Dzieci szły na mszę, potem na szkolne akademie czy wycieczki. Już wtedy rozdawano słodycze – ten miły zwyczaj przetrwał do dziś. Wybór daty 1 czerwca w dawnym bloku wschodnim miał tło polityczne. Chodziło o pokazanie, jak nowy system dba o młodych. Z czasem polityka wyparowała z tego dnia, a została czysta radość.
Z okazji dnia dziecka przygotowuje się u nas masę ciekawych wydarzeń:
- rodzinne pikniki oraz festyn z masą atrakcji, jak dmuchańce czy malowanie buziek,
- seanse w kinach, teatrzyki i warsztaty, które mają charakter edukacyjny,
- dni otwarte w różnych miejscach, a nawet w parlamencie, gdzie tradycyjnie zasiada Sejm Dzieci i Młodzieży.
Różnorodność dat i tradycji: jak kraje na całym świecie świętują ten dzień?
Jeśli wyjedziesz poza Polskę, zobaczysz, że międzynarodowy dzień dziecka obchodzony jest w najróżniejszych momentach. Wszystko zależy od lokalnej historii czy religii. Dzięki temu dzień dziecka na świecie ma tyle kolorów. Weźmy Turcję – tam turecki zwyczaj nakazuje świętować 23 kwietnia razem z dniem niepodległości. To niesamowity widok, kiedy dzieciaki symbolicznie zajmują fotele w parlamencie.
Japończycy mają swój własny styl. W Japonii dzień dziecka wypada 5 maja jako Kodomo no Hi. Jeśli będziesz tam w tym czasie, zobaczysz nad domami kolorowe karpie z materiału powiewające na wietrze. Symbolizują one siłę i upór w dążeniu do celu. We Francji sprawa wygląda inaczej. Francja wyznaczyła 6 stycznia jako Święto Rodziny, które w dużej mierze zastępuje międzynarodowy dzień dla samych dzieciaków. W Indiach świętowanie przypada na 14 listopada. To data urodzin Jawaharlala Nehru, pierwszego premiera, który uwielbiał dzieciaki.
Spójrzmy na inne daty stosowane w różnych krajach:
- izrael i egipt mają swoje własne terminy i sposoby na zabawę, stawiając mocno na rodzinę,
- w niektórych miejscach dziecka obchodzony jest w drugą niedzielę czerwca, żeby rodzice nie musieli brać wolnego w pracy i mogli pobyć z maluchami,
- data 20 września lub inne jesienne dni pojawiają się tam, gdzie święto łączy się z lokalnymi projektami w szkołach.
Powszechny dzień dziecka ONZ i walka o prawa dziecka
Obok lokalnych tradycji istnieje jedna data, która ma wagę prawną na całym świecie. To 20 listopada. Wtedy przypada Powszechny Dzień Dziecka, znany też jako światowy dzień dziecka. Ta data to nie przypadek. Właśnie 20 listopada w 1959 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło Deklarację Praw Dziecka. Trzydzieści lat później, w 1989 roku, uchwalono dokument znany jako Konwencja o Prawach Dziecka. Te papiery pilnują dziś ochrony dzieci, dając im prawo do nauki, lekarza czy po prostu bezpiecznego życia bez przemocy.
Ludzie z ONZ chcą nam przypomnieć, że prawa dziecka to po prostu prawa człowieka. Musimy o nich pamiętać wszędzie, bez wyjątków. Listopadowe obchody są nieco inne niż te czerwcowe i skłaniają do myślenia. Sprawdzamy wtedy, czy dzieciom nie dzieje się krzywda. Każda deklarację praw dziecka czy nowa umowa to krok do tego, by każdy maluch mógł spokojnie dorastać. W kalendarzu mamy też dzień chłopca oraz dzień dziewczynki. Te dni fajnie dopełniają całość i pozwalają dzieciakom cieszyć się sobą. Wszystkie te okazje w krajach na całym świecie mają jeden cel: chcemy, żeby dzieciństwo było po prostu szczęśliwe.
Idealny prezent na dzień dziecka i radosne obchody w Polsce
Kiedy zbliża się czerwiec, pewnie łamiesz sobie głowę, co kupić. Jaki będzie najlepszy prezent na dzień dziecka? Słodycze i zabawki zawsze cieszą, ale widzę, że coraz częściej szukamy czegoś z sensem. Zabawki edukacyjne okazują się często idealnym prezentem, bo bawią, a przy tym rozbudzają pasje twojego dziecka. Taki upominek to sygnał, że widzisz i wspierasz dziecięcy entuzjazm.
Dzisiejsze obchody w Polsce to jednak nie same paczki. Rodzice coraz chętniej zabierają dzieciaki na wycieczki, do kin czy muzeów. Takie wspólne chwile budują najpiękniejsze wspomnienia, a maluch czuje, że jest w centrum uwagi. Szkoły też stają na głowie, by organizować ten czas w sposób pełen uśmiechu.
Myślę, że o kilku sprawach dobrze pamiętać:
- każdy upominek dopasuj do tego, co dziecko naprawdę lubi,
- pamiętaj o tym, że prawa dziecka to coś, o co dbamy na co dzień, a nie wyłącznie od święta,
- wykorzystaj ten dzień na rozmowę o marzeniach i potrzebach.
Nieważne, czy obchodzimy dzień dziecka 1 czerwca, czy w listopadzie. Najważniejszy cel to radość i bezpieczeństwo. Ten dzień przypomina nam, dorosłym, że każde dziecko zasługuje na miłość i warunki do dobrego startu, co buduje zdrowe społeczeństwo.
